انجمن نویسندگان برتر ایران
درباره سایت
امکانات وب
در میان نشانه‌های نگارشی، نقطه‌ویرگول (؛) یکی از مبهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین علامت‌ها است. نه اتمام‌دهندهٔ جمله است، نه مکثی روشن، بلکه در میانهٔ راه ایستاده. با تردید و با تعلیق.
این نشانه، از آغاز پیدایش خود تا امروز، همواره محل مناقشه بوده. به‌ویژه در زبان فارسی که ساختار دستور زبانش با چنین نشانه‌ای بیگانه‌تر است.
خاستگاه تاریخی نقطه‌ویرگول
نقطه‌ویرگول، نخستین‌بار در سال ۱۴۹۴ میلادی توسط آلدو مانوتیوس، ناشر و چاپگر ایتالیایی، در ونیز به‌کار رفت. هدف او از ابداع این نشانه، جدا کردن جملات مرتبط بدون قطع دقیق بود. اما همین خصوصیت، آن را به نشانه‌ای تبدیل کرد که نه وضوح دارد و نه قاطعیت!
نویسندگان و ویراستاران بزرگ در ادبیات جهان که با استفاده از نقطه‌ویرگول مخالفت داشته اند:
مارک تواین: اگر نقطه‌ویرگول دیدی، پاکش کن و به جاش نقطه بذار. نویسندهٔ واقعی بهش نیاز نداره.
-جورج اورول: در آثارش از جمله «۱۹۸۴»، جمله‌ها کوتاه، روشن و بدون نقطه‌ویرگول‌اند.
کورمک مک‌کارتی: من از نقطه‌ویرگول متنفرم. اگر کسی در نوشته‌اش از آن استفاده کند، به او مشکوک می‌شوم.
ارنست همینگوی: در نوشته هایش، نقطه‌ویرگول جایی ندارد. جمله‌ها یا تمام می‌شوند یا با ویرگول ادامه می‌یابند.
مخالفان در زبان فارسی:
جلال آل‌احمد: در نوشته هایش، نقطه‌ویرگول غایب است.
صادق هدایت: در «بوف کور»، با وجود پیچیدگی جمله‌ها، از نقطه‌ویرگول استفاده نکرده است.
احمد شاملو: در نثر و شعر آزادش، نشانه‌های رسمی نگارشی را به حداقل می‌رساند.
نادر ابراهیمی: جمله‌هایش یا کوتاهند یا با ویرگول‌های متوالی ادامه می‌یابند. نقطه‌ویرگول در آثارش دیده نمی‌شود.
به طور کلی نقطه‌ویرگول نماد تردید است. نشانه‌ای که می‌خواهد هم جمله را قطع کند و هم ادامه دهد. در زبان فارسی که بر وضوح، قاطعیت و ضرباهنگ طبیعی جمله‌ها تأکید دارد، چنین نشانه‌ای نه‌تنها زائد است، بلکه می‌تواند ضرباهنگ و معنا را مختل کند.
از منظر فلسفی نیز، نقطه‌ویرگول نمایندهٔ ساختارهایی است که می‌خواهند هم‌زمان دو وضعیت متضاد را حفظ کنند و این، در منطق زبان، نوعی تناقض است.
دیدگاه ویراستاران حرفه‌ای چیست؟
در کتاب «نگارش و ویرایش» از احمد سمیعی گیلانی، نقطه‌ویرگول معرفی شده، اما به‌عنوان نشانه‌ای کم‌کاربرد و قابل حذف در بسیاری از موارد. در ادامه بسیاری از اعضای «انجمن صنفی ویراستاران ایران» معتقدند که در فارسی، نقطه‌ویرگول کارکرد ضروری ندارد و بهتر است با نقطه یا ویرگول جایگزین شود.
خروجی ای که من می گیرم این است که نقطه‌ویرگول، در زبان فارسی نه‌تنها بی‌هویت است، بلکه در بسیاری موارد، مزاحم وضوح و روانی جمله‌ها می باشد. نویسندگان بزرگ، چه در ایران و چه در جهان، با حذف یا نادیده‌گرفتن آن، به‌نوعی اعتراض خود را به آن نشان داده‌اند.
در سبک نگارشی‌ای که بر دقت، قاطعیت و اصالت تأکید دارد( همچون سبک خودم با سال ها سابقه نوشتن و تدریس و داشتن رکورد جهانی ویرایش کتاب) نقطه‌ویرگول هیچ جایی ندارد. زبان یا باید تمام کند، یا مکث کند. نمی‌توان هم‌زمان در هر دو وضعیت ایستاد.
به همین منظور در نوشته های اعضای #انجمن_نویسندگان_برتر_ایران استفاده از این علامت #ممنوع می باشد!
سید رضا حسینی
رییس انجمن نویسندگان برتر ایران
و عضو انجمن نویسندگان پیشکسوت ایران
برچسب:
نویسنده: سجاد خلیلی